2026 fon tasfiyesi için geri kazanım ve kayıp dağılımı modeli
SPK'nın 17 Eylül 2026'da tasfiyesine karar verdiği 7 portföy yönetim şirketine ait 131 fon için geri ödeme senaryolarını hesaplar. Varsayımları değiştirerek farklı senaryoların olası sonuçlarını karşılaştırın. Bu bir tahmin veya yatırım tavsiyesi değil, varsayıma dayalı bir simülasyondur; gerçek ödemeleri SPK ve tasfiye yetkilisi kuruluşlar belirler.
Grafiği görmek için yana kaydırın.
Soldaki çubuk fonların 16.09.2026 net değeri. Kırmızı çubuklar her varlık grubunda satış ve tahsilat sırasında oluşan kaybı, gri çubuk tasfiye maliyetini, sarı çubuk hukuki yollarla (tedbir, dava) olası ek tahsilat için varsayılan tutarı gösterir; bu tutar bir tahmin değil, kullanıcı varsayımıdır.
Yatırımcı hesaplarına aktarılan nakdin 16.09 değerine oranla birikimli seyri. Kesikli çizgi, paranın zaman değeri düşülmüş (bugünkü değer) karşılığı.
Grafiği görmek için yana kaydırın.
Katılma paylarını giriş dönemine göre gruplayın. Maliyet oranı, ortalama alış fiyatının 16.09 fiyatına oranıdır: 0,40, pay başına 16.09 değerinin %40'ı ödenmiş demek. Değerler örnektir; gerçek dağılım MKK ve aracı kurum kayıtlarındadır.
| Giriş dönemi | Pay oranı % | Maliyet oranı | Pay oranında | Anapara öncelikli |
|---|
Her senaryo, varsayımlar panelindeki piyasa varsayımlarının aynısıyla hesaplanır; yalnızca satış yöntemi ve süre değişir. Bir satıra tıklayarak o senaryoya geçin.
| Senaryo | Nominal | Bugünkü değer | Ort. ödeme | Anaparası korunan pay | Dış destek maliyeti |
|---|
Dış destek maliyeti: kurumsal alıcının taban fiyatla, zorunlu satışta oluşacak fiyatın üzerinde ödediği tutar. Bu tutar yatırımcı için kazanç, alıcı için maliyettir.
Bu bölüm, SPK'nın 17.09.2026'da fonları TEFAS'ta işleme kapatıp tasfiye kararı almadığı alternatif yolları günlük olarak simüle eder. Başlangıç noktası aynıdır: 16.09 kapanışındaki 842,7 milyar TL ve portföy dağılımı. Hisse derinliği, ters repo ve diğer varlık varsayımları Senaryo simülatörü sekmesinden gelir.
İade talimatı ileri fiyatla işler: talimat saatine göre o gün veya ertesi gün açıklanan fiyattan hesaplanır, izahnamedeki valörde (para piyasası fonlarında genellikle 1, hisse ağırlıklı fonlarda 2 iş günü) nakit olarak ödenir. Fon ödemeyi kendi nakdinden veya varlık satarak yapar.
Tabanda alıcısı olmayan hisseler yine de kapanış fiyatından değerlenir; özel sektör alacakları ve ters repo defter değerinde durur. Yayımlanan fiyat, varlıkların gerçekte satılabileceği değerin üzerinde kalır. Erken çıkan bu fiyattan tam ödeme alır, kaybı fonda kalanlar üstlenir.
Erken çıkmanın avantajı herkesi aynı anda çıkmaya iter. Nakit ve likit hisseler birkaç günde tükenir, sığ hisseler satılamaz, fon temerrüde düşer. Tasfiye kararı bu sarmalı durdurup herkesi aynı orana eşitledi; aşağıdaki modeller bunun maliyetini ve alternatiflerini ölçer.
Yatay eksen katılma paylarını çıkış sırasına göre dizer: solda ilk çıkanlar, sağda sona kalanlar. Dikey eksen pay başına ödemenin 16.09 değerine oranı. Kesikli mavi çizgi 17.09 tasfiye yolunda herkesin aldığı oran.
Grafiği görmek için yana kaydırın.
Kırmızı: yayımlanan birim fiyat. Yeşil: varlıkların sakin bir satışta ulaşabileceği değer. Aradaki fark, çıkanların fonda kalanlardan aldığı değer. Sarı: dolaşımdaki pay oranı.
Grafiği görmek için yana kaydırın.
| Yol | Nominal | Bugünkü değer | İlk çıkan %25 | Sona kalan %25 | Fark | Temerrüt | Ort. ödeme |
|---|
İlk çıkan ve sona kalan %25, pay başına ödemenin 16.09 değerine oranıdır. Tasfiye yolunda bu iki oran eşittir. Bu motor günlük fiyat dinamiğiyle çalıştığı için tasfiye satırı Senaryo simülatörü sonucundan farklı olabilir; karşılaştırma aynı motor içinde tutarlıdır.
Bu sekme bir politika önerisi değildir. Tasfiyeden yatırımcıya dönen tutar anaparanın altında kalırsa, aradaki farkın kamu tarafından ödenmesi halinde tutarın ne olacağını ve bu tutarın hangi kaynaklardan karşılanabileceğini hesaplar. Geri dönüş oranı Senaryo simülatörü sekmesindeki seçili senaryodan gelir; kohort dağılımı aynı sekmedeki tablodan alınır.
Kayıp, alış maliyetinin tasfiyeden dönen orandan yüksek olduğu dönemlerde oluşur. İlk dönemlerde girenler bu oranın altında maliyetle girdiği için kayıpta değildir.
| Giriş dönemi | Pay | Maliyet | Tutma (yıl) | Kayıp | Tazmin (mlr TL) |
|---|
Tazmin ödemeleri çıkış, halefiyetle devralınan hukuki tahsilat giriş olarak gösterilir. Eğri, birikimli net ihtiyacı verir.
Grafiği görmek için yana kaydırın.
Her kural aynı geri dönüş oranı ve yatırımcı varsayımlarıyla hesaplanır; yalnızca kural parametreleri değişir. Bir satıra tıklayınca o kurala geçersiniz.
| Kural | Anapara eksiği (tavansız) | Brüt tazmin | Net kamu yükü | GSYH'ye oran | Yatırımcıda kalan kayıp |
|---|
Net kamu yükü, aşağıdaki beş kaynağa dağıtılır. Dağılım bir tasarım tercihidir ve tahmindir; kaynak kapasitesi yalnızca bütçe kalemleri için veriyle karşılaştırılabiliyor, sektör ve kamu kuruluşları için kapasite verisi bulunmuyor.
| Kaynak | Pay | Tutar (mlr TL) | Ölçek göstergesi |
|---|
Kamu maliyeti, tasfiyeden dönen orana çok duyarlıdır. Seçili kural ve yatırımcı varsayımlarıyla, geri dönüş oranı değiştiğinde brüt tazmin ve net yük nasıl değişir? Sarı bant, muhalefetin mevcut yöntem için andığı %10–15 aralığıdır.
Grafiği görmek için yana kaydırın.
| Toplam geri dönüş | Brüt tazmin | Net yük | GSYH'ye oran | 2026 açık hedefine oran |
|---|
Hesap, simülatörde seçili senaryoyu ve varsayımları kullanır.
| Dönem | Tutar | Birikimli | Anaparaya oranı |
|---|
| Varlık grubu | 16.09 değeri | Geri dönüş oranı | Tahmini nakit |
|---|
Fon büyüklüğü × TEFAS portföy dağılım oranı. Repo satırı kaldıraçlı fonların borcudur.
| Varlık | Net (mlr TL) | Pay |
|---|
| Şirket | Fon | Büyüklük (mlr TL) | Pay | Yatırımcı* |
|---|
*Fon bazında toplanmıştır; birden fazla fonda payı olan yatırımcı birden çok sayılır. Fon adetleri ilk listeye (130 fon) göredir.
| Kod | Fon | mlr TL | Yatırımcı |
|---|
Modeldeki her sayının nereden geldiği. Veri: doğrudan kaynaktan. Türetilmiş: kaynaktaki verilerden hesaplandı. Vekil: aynı türden başka bir fonun verisi kullanıldı. Varsayım: veri yok, gerekçesiyle tahmin; son sütun bu açığı neyin kapatacağını söyler. Değer sütunu varsayımlar panelindeki kaydırıcılarla canlı güncellenir.
| Kalem | Modeldeki değer | Durum | Dayanak | Açığı ne kapatır |
|---|
Tera Portföy Para Piyasası Fonu, KAP portföy dağılım raporu 31.08.2026. O tarihte fon 205 mlr TL, ters repo 128 mlr TL. 16.09'da fon 224,4 mlr TL, ters repo payı %63,17 (141,8 mlr TL); teminat oranlarının değişmediği varsayılır.
| Teminat | Sınıf | mlr TL | Pay |
|---|
Karşı taraf: Tera Yatırım Menkul Değerler A.Ş. (KAP, 15.09.2026: bir günlük, %43 faizli borsa dışı ters repo). KAP portföy raporlarına göre teminatın yaklaşık %60'ı, karşı tarafla ilişkili olarak raporlanan ihraççıların kıymetlerinden (Tera Yatırım Bankası bonoları, Tera Varlık Kiralama sertifikaları, TPKGY) ve DSTKF hissesinden oluşuyor. Bu, modelde yalnızca bir senaryo varsayımıdır: karşı tarafın yükümlülüğünü yerine getirmemesi halinde teminat değerinin de etkilenebileceği durum hesaplanır. Hiçbir kurumun fiilen temerrüde düştüğü veya kusurlu olduğu iddia edilmemektedir.
Pusula Portföy Para Piyasası Fonu, KAP portföy raporu 31.08.2026: 67,5 mlr TL ters repo. PRY'nin 16.09'da ters reposu yok (fon 111 mlr TL'den 18,9 mlr TL'ye düşerken çözülmüş); TP2 dışındaki 30,9 mlr TL'nin 6,5 mlr TL'si TLY'de ve 31.08 raporuna göre teminatı tamamen TPKGY (veri); kalan 24,4 mlr TL için bu döküm vekil olarak kullanılıyor. Böylece ters reponun %86'sı fonun kendi raporuna, %14'ü vekile dayanıyor.
| Teminat | Sınıf | mlr TL | Pay |
|---|
Erime süresi: pozisyonun, günlük işlem hacminin tamamı kullanılsa kaç günde satılabileceği. Hacim verisi olan tek hisse DSTKF; diğer hisseler için fon payının fiili dolaşıma oranı ve DSTKF'nin devir hızı kullanıldı.
| Hisse | Fonların payı / fiili dolaşım | Lot | DSTKF devir hızıyla erime |
|---|
Kaynak: fonların son portföy raporlarından derlenen pozisyonlar (CNBC-e, 18.09.2026); PASEU oranı QNB Invest'in halka açıklığa göre hesabı. DSTKF hacim ve dolaşım verisi: aracı kurum şirket kartı (04.09.2026) ve günlük piyasa verileri. Bu hisselerin çoğu DSTKF'den daha az işlem gördüğü için gerçek erime süreleri tablodakinden uzun olabilir; model varsayılanı 60 gün bu yüzden medyanın (43) üzerinde.
Başlangıç noktası, 130 fonun 16.09.2026 TEFAS kapanışındaki net değeri (842,7 milyar TL) ve portföy dağılımıdır. Her varlık grubu için ayrı bir geri dönüş oranı ve ödeme zamanı hesaplanır; sonuçlar toplanıp yatırımcılara katılma payı oranında dağıtılmış kabul edilir.
Hisse portföyü likit ve sığ olmak üzere ikiye ayrılır. Her iki kısım için önce 16.09 sonrasında oluşan fiyat değişimi uygulanır. Borsada satışta fiyat etkisi, piyasa mikro yapısında yaygın kullanılan karekök modeliyle hesaplanır: etki = katsayı × √(erime süresi ÷ satış süresi). Erime süresi, pozisyonun günlük işlem hacminin tamamı kullanılsa kaç günde satılacağıdır. Satış süresi uzadıkça etki düşer, ancak para geç gelir. Etki %90 ile sınırlandırılmıştır.
Ters repo alacağı (172,7 mlr TL) üç parçadır: TP2'nin 141,8 mlr TL'si ve TLY'nin 6,5 mlr TL'si (her ikisinin teminat dökümü fonların 31.08 raporlarından), diğer fonların 24,4 mlr TL'si (PRY dökümü vekil). Karşı taraf alacağın belirli bir oranını nakit öder; kalan için fon teminata el koyar. Teminat altı sınıfa ayrılır ve her sınıf kendi tahsilat oranı ve zamanıyla paraya çevrilir: DİBS, likit hisse, sığ hisse, grup şirketlerinin borçlanma araçları, grup fonu/GYO payı ve diğer. TP2'nin teminat dağılımı 31.08 KAP raporundan, diğerleri PRY'nin aynı tarihli raporundan (vekil) alınır. Teminat alacaktan fazlaysa fazlası karşı tarafa iade edilir. Tüm dökümler Veri defteri sekmesindedir.
Para piyasası ve mevduat tam ve hızlı tahsil edilir. Özel sektör borçlanma araçları ilişkili taraf ve diğer olarak ayrılır; ilişkili taraf alacağının tahsilatı daha düşük ve daha geçtir. Başka fonların katılma payları, bu fonların ağırlıkla hisse fonu olduğu varsayımıyla hisse portföyünün geri dönüş oranıyla değerlenir. Repo borcu önce ödenir.
Hukuki süreçlerden (tedbirler, tazminat davaları) gelebilecek olası tutar, açığın belirli bir oranı olarak ve uzun bir gecikmeyle eklenir; bu tamamen kullanıcı varsayımıdır ve herhangi bir sürecin sonucu hakkında görüş bildirmez. Bu kalem en belirsiz olandır ve ayrı gösterilir. Bugünkü değer, girilen yıllık iskonto oranıyla hesaplanır; TL mevduat veya para piyasası getirisi makul bir karşılaştırmadır.
Alternatif yollar 16.09 sonrasını gün gün simüle eder. Her gün yatırımcıların bir kısmı iade ister; oran, taban iade oranına ve yayımlanan fiyattaki düşüşe (panik duyarlılığı) bağlıdır, temerrüt sonrası sıçrar. Fon önce nakitten, sonra likit, sonra sığ hisse satarak öder. Günlük satış kapasitesi hisselerin işlem hacmiyle sınırlıdır; sığ hissede satış kapasitesini dolduran gün fiyat taban yapar, ertesi gün hacim kilitlenir. Fiyatlar, alıcıların devreye girdiği temel değer tabanının altına düşmez. Yayımlanan fiyat hisseleri kapanıştan, ters repo ve özel sektör alacaklarını defter değerinden içerir; gerçekleşebilir değer ise ana modeldeki geri dönüş varsayımlarıyla hesaplanır. Süre sonunda kalan varlıklar gerçekleşebilir değerden paraya çevrilir; ödenmemiş iade talepleri önce ödenir, kalan fonda kalanlara dağıtılır.
Yatırımcı kaybı, giriş dönemine göre alış maliyetinin (16.09 birim değerine oran) tasfiyeden dönen oranın üzerinde kaldığı kısımdır: kayıp = max(0, maliyet − dönen oran). Dönen oran, simülatördeki toplam geri dönüşten, kamunun halefiyetle devrettiği hukuki tahsilat payı düşülerek bulunur. Enflasyonlu anapara kuralında maliyet, tutma süresi boyunca yıllık enflasyonla büyütülür: maliyet × (1 + enflasyon)
Bu araç bir analiz modelidir, yatırım tavsiyesi değildir. Sonuçlar tamamen varsayımlara bağlıdır; kendi pozisyonunuzla ilgili kararlar için aracı kurumunuzun ve tasfiye yetkilisi bankanın açıklamalarını esas alın.